header images
image image
images พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวและพระราชกรณียกิจด้านสิ่งแวดล้อม (1)
user

         ท่ามกลางวิกฤตด้านสิ่งแวดล้อมที่ทั่วโลกกำลังเผชิญอยู่ มีเรื่องเร่งด่วนมากที่ต้องคำนึงกันคือ ทำอย่างไรจึงจะสามารถให้ผู้คนดำรงชีวิตได้อย่างสะดวกสบายโดยไม่ทำให้สิ่งแวดล้อมเสียหาย ปัจจุบันแม้คนไทยจะมีความตระหนักมากขึ้นว่าระบบนิเวศนั้นเปราะบางนัก แต่ก็ยังมีงานอนุรักษ์ที่ต้องทำอีกมากมายเพื่อรักษาสภาพแวดล้อม เรายังต้องปรับปรุงฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติของเรา อันประกอบด้วยป่าไม้ แหล่งน้ำ ดิน ตลอดจนต้องช่วยกันลดมลพิษ ภาวะเรือนกระจก และภาวะโลกร้อนด้วย พระบาทสมเด็จพระจ้าอยู่หัวทรงห่วงใยสภาพแวดล้อมของประเทศมาก ฉะนั้นโครงการในพระราชดำริ จึงเป็นการชี้แนะของพระองค์ท่านแก่ชาวไทยทั้งมวลในเรื่องของการใช้ทรัพยากร สิ่งใดถูกต้อง สิ่งใดไม่ถูกต้อง และการนำทรัพยากรกลับมาใช้ใหม่ทำได้อย่างไร ทั้งนี้เพื่อให้เราสามารถพึ่งพาตนเองได้ ใช้ทรัพยากรและพลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ ทั้งด้านส่วนบุคคลและในระดับประเทศ

          ตลอดระยะเวลา 40 ปีที่ผ่านมา พระเจ้าอยู่หัวทรงแสวงหาความเป็นเอกภาพด้านทรัพยากรและพลังงานธรรมชาติให้แก่ประเทศไทย ทรงริเริ่มโครงการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมต่างๆมากมาย ทั้งโครงการสงวนรักษาฟื้นฟูป่าและแหล่งน้ำ โครงการพัฒนาดินและที่ดิน โครงการพลังงานธรรมชาติหรือพลังงานทางเลือกต่างๆ ฯลฯ เป็นการยากที่จะแยกแยะโครงการในพระราชดำริเหล่านี้ออกจากกันชัดเจน เพราะเรื่องของสิ่งแวดล้อมเกี่ยวพันกันหมดเป็นลูกโซ่ การสูญเสียทรัพยากรอย่างหนึ่งไป ย่อมมีผลกระทบต่อทรัพยากรอื่นแน่นอน งานดูแลเรื่องสิ่งแวดล้อมของประเทศเพื่อให้ประชาชนทั่วไปมีมาตรฐานความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น จึงต้องทำไปด้วยกันทั้งหมด

user

         โครงการต่างๆของพระเจ้าอยู่หัวได้สร้างความตระหนักให้ผู้คนทั้งหลายเห็นว่า เราจำเป็นต้องรักษาสิ่งแวดล้อมของเรา เพื่อให้เป็นแหล่งอาหาร แหล่งน้ำ และแหล่งพลังงานที่ยั่งยืน ตลอดจนเป็นแหล่งอาชีพต่างๆของประชาชน สอดคล้องกับแนวเศรษฐกิจพอเพียง ซึ่งปัจจุบันเป็นนโยบายหลักของการพัฒนาประเทศ โครงการในพระราชดำริชี้ให้เห็นว่า การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติต่างๆนั้นทำได้โดยวิธีใดบ้าง

         ด้วยเหตุนี้จึงได้เกิดมีโครงการด้านสิ่งแวดล้อมต่างๆมากมาย ซึ่งเกี่ยวข้องกับการอนุรักษ์ป่าและแหล่งน้ำ การประมง การสงวนพันธุ์สัตว์ป่า การพัฒนาที่ดิน และการอนุรักษ์ดิน เป็นต้น งานของโครงการเป็นการสาธิตวิธีการใช้ประโยชน์จากธรรมชาติอย่างชาญฉลาดและมีประสิทธิภาพ ทำกันที่ เชียงใหม่ ลำพูน จันทบุรี สกลนคร ประจวบคีรีขันธ์ นครศรีธรรมราช สงขลาและปัตตานี เป็นอาทิ เพื่อป้องกันการเสื่อมสูญของทรัพยากรทั่วประเทศ

user

          โครงการเพื่อสิ่งแวดล้อมในพระราชดำริ (ดังเช่นโครงการขุนแม่กวงที่จังหวัดเชียงใหม่ โครงการห้วยบางทรายที่จังหวัดมุกดาหาร และโครงการภูพานที่จังหวัดสกลนคร) เน้นเรื่องการไม่ทำลายป่า และการอนุรักษ์ฟื้นฟูป่าต้นน้ำ ส่งเสริมการปลูกพรรณไม้หลายชนิดที่เก็บความชื้นได้ดีและคายออกซิเจนมากกว่าพันธุ์อื่นๆ ส่งเสริมการสร้างฝายกักน้ำ

         ที่ทำให้ป่ามีความชื้นสูงป้องกันการเกิดไฟป่า มีโครงการอนุรักษ์และฟื้นฟูป่าพรุป่าโกงกางด้วย ในบางแห่งเช่นที่จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ และเขาชะงุ้มจังหวัดราชบุรี การอนุรักษ์เป็นเพียงการทิ้งป่าไว้เฉยๆ จนกว่าป่านั้นจะค่อยๆคืนกลับสู่เดิมตามธรรมชาติเองในที่สุด การอนุรักษ์ป่าควบคู่ไปกับการอนุรักษ์แหล่งน้ำธรรมชาติเหล่านี้เป็นการดูแลและดำเนินงานของศูนย์ศึกษาการพัฒนาต่างๆในพระราชดำริที่มีอยู่ทั่วทุกภูมิภาค

          ดินหรือดินดี คือทรัพยากรอีกอย่างหนึ่งในสิ่งแวดล้อมของเรา การสงวนรักษาและทำนุบำรุงดินควรทำกันอย่างไร? โครงการในพระราชดำริไม่ส่งเสริมการใช้สารเคมีมากเกินไปในการเพิ่มผลผลิตการเกษตร ให้ใช้ปุ๋ยธรรมชาติแทน วิธีควบคุมโรคและศัตรูพืชก็เป็นวิธีธรรมชาติที่ปลอดภัย ตัวอย่างเช่น การใช้พืชเพื่อปรับปรุงคุณภาพดิน ยึดดินและอนุรักษ์น้ำในดิน ที่สำคัญคือหญ้าแฝก การใช้ผักตบชวากรองมลพิษในน้ำเน่าเสีย แล้วเอาไปใช้ต่อเป็นปุ๋ยธรรมชาติ เป็นต้น

user

          การใช้หญ้าแฝกเพื่ออนุรักษ์ดินเป็นนวัตกรรมที่สำคัญ และเป็นความสำเร็จที่นานาชาติเชื่อถือ เพราะหญ้าที่ทรหดเช่นหญ้าแฝกสามารถนำไปปลูกเพื่อป้องกันการกัดเซาะพังทลายของดิน และยังสามารถเก็บความชื้นให้คงอยู่ในดิน คุณสมบัตินี้เป็นประโยชน์มากในการทำให้พื้นดินกลับเป็นดินอุดม ไม่ว่าสภาพเดิมนั้นจะเป็นดินเปรี้ยว ดินเค็ม หรือขาดความอุดมสมบูรณ์ หญ้าแฝกใช้ได้ดีมากสำหรับการปรับปรุงทรัพยากรสิ่งแวดล้อม เพราะเป็นการใช้ธรรมชาติให้เป็นตัวแก้ปัญหาเอง

user

          แหล่งอาหารหลักอีกอย่างหนึ่ง ซึ่งมักได้รับผลกระทบจากการเสื่อมโทรมของสภาพแวดล้อมอื่นๆ คือแหล่งสัตว์น้ำ โครงการสิ่งแวดล้อมในพระราชดำริเอื้อคุณประโยชน์มากแก่แหล่งโปรตีนราคาถูก โดยเฉพาะปลาเพราะสามารถเพาะเลี้ยงให้เจริญเติบโตได้ในแหล่งน้ำธรรมชาติที่อยู่ในโครงการพัฒนา ตามแม่น้ำลำคลอง อ่างเก็บน้ำและแหล่งน้ำอื่นๆ ตลอดจนในบ่อปลาที่ชาวบ้านขุดเพื่อเก็บน้ำไว้ใช้ตามแนว“ทฤษฎีใหม่”ของ พระเจ้าอยู่หัว บ่อปลาที่พระตำหนักจิตรลดาทำการทดลองพัฒนาและเพาะพันธุ์ปลา เช่น ปลาหมอเทศ ปลานิลเพื่อแจกจ่ายให้บุคคลทั่วไป ปลาประเภทนี้มีโปรตีนสูง ราคาถูก เลี้ยงง่าย พระเจ้าอยู่หัวทรงใฝ่พระทัยและอุตสาหะหาแหล่งอาหารที่ดีและจำเป็นให้แก่พสกนิกร เป็นแบบอย่างของการดำรงชีวิตแบบเศรษฐกิจพอเพียงศูนย์ศึกษาการพัฒนาทั่วประเทศก็ดำเนินงานด้านการเพาะพันธุ์สัตว์น้ำอื่นๆด้วย เช่น กุ้ง หอยนางรม หอยแครง เผยแพร่ความรู้ใหม่ๆและฝึกอบรมผู้ที่สนใจ ประโยชน์ที่ได้รับคือทำให้ประชาชนมีแหล่งอาหารมั่นคงยืนยงเพิ่มขึ้น และสามารถเพาะเลี้ยงในเชิงพาณิชย์ได้ด้วย

          บ้านเมืองไทยของเราตั้งแต่อดีตมีความอุดมสมบูรณ์ “ในน้ำมีปลา ในนามีข้าว” จวบจนปัจจุบันที่สภาพแวดล้อมกลับเป็นปัญหาให้เราทุกคนควรร่วมกันห่วงใยและแก้ไข พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวในฐานะทรงเป็นพระประมุขของประเทศได้ทรงชี้นำทางพวกเรามาโดยตลอดแล้ว ถ้าเราหวังให้บ้านเมืองเราสมบูรณ์พร้อมพรั่งเหมือนดังก่อน เราควรฟังและทำในสิ่งที่ทรงสอน สนองพระราชปณิธานของพระองค์ท่าน